Hipomania a mania: jak je odróżnić?

Hipomania i mania to stany tego samego rodzaju, różniące się natężeniem — obie są stanami podwyższenia na tym samym spektrum. Ta różnica nie jest jednak jedynie technicznym szczegółem: oddziela stan, z którym można sobie poradzić, od takiego, który jest nagłym wypadkiem medycznym. Warto nauczyć się je odróżniać, by wiedzieć, kiedy obserwować, a kiedy działać.

Dwa stany podwyższenia obok siebie

Hipomania to zauważalne podwyższenie — mniej snu, ale więcej energii, szybsze myśli, większa pewność siebie i towarzyskość — które trwa kilka dni i samo w sobie nie powoduje poważnego kryzysu. Ludzie często funkcjonują wówczas dobrze, czasem wręcz błyszczą. Mania to ten sam obraz, tylko silniejszy i utrzymujący się dłużej, a co najważniejsze — niszczy: ocenę sytuacji, finanse, relacje, bezpieczeństwo. Hipomania nagina twoje życie, mania zwykle je niszczy.

Granica, która ma znaczenie

Jedna różnica wynika z definicji, a nie wyłącznie z nasilenia. Jeśli stan podwyższenia obejmuje psychozę — utratę kontaktu z rzeczywistością, na przykład słyszenie lub widzenie rzeczy niedostrzeganych przez innych albo utrwalone przekonania niezgodne z rzeczywistością — klasyfikuje się go jako manię — i kropka. (Psychoza może też występować w ciężkiej depresji dwubiegunowej). Tak czy inaczej, utrata kontaktu z rzeczywistością jest nagłym wypadkiem medycznym, podobnie jak poczucie niezwyciężoności lub ciągnięcie w stronę niebezpieczeństwa. Tej granicy — czy kontakt z rzeczywistością pozostaje zachowany? — warto się trzymać.

Dlaczego hipomanię łatwo przeoczyć

Hipomania potrafi się ukrywać, bo może wydawać się przyjemna: człowiek czuje się produktywny, bystry, towarzyski, jak najlepsza wersja siebie w wyjątkowo dobrym tygodniu. Dlatego rzadko jest zgłaszana i często pozostaje we wspomnieniach jako „dobry okres”. Ale może być początkiem narastania manii i skłaniać do decyzji — wydatków, ryzyka, nadmiernych zobowiązań — których koszt ujawnia się dopiero później. Umiejętność jej rozpoznania pozwala działać, póki małe kroki jeszcze działają.

Co z tym zrobić

Jeśli zauważasz stan podwyższenia, potraktuj go jako informację, nie wyrok. Zapisz zmiany snu, tempa myślenia, planów i wydatków. Skontaktuj się ze specjalistą, zwłaszcza gdy objawy narastają. A jeśli cokolwiek zacznie zmierzać w stronę utraty kontaktu z rzeczywistością albo poczucia zagrożenia, nie czekaj: to pilne, a wczesne zwrócenie się o pomoc to wyraz siły.

Jeśli jesteś w kryzysie albo myślisz o skrzywdzeniu siebie, nie jesteś sam ani sama, a pomoc jest dostępna już teraz. W Polsce zadzwoń pod 116 123 (Telefon Zaufania dla Osób Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym) albo pod numer alarmowy 112. Gdzie indziej skontaktuj się z lokalnymi służbami ratunkowymi — Znajdź pomoc teraz ma numery według kraju.